شمارهی پنجم/صفحه هجده
مردمشناسی را ورق بزنیم...
پرداخت به موی سر انسانها در این شماره از بخش مردمشناسی پیشنهاد هیرام عزیز بود که مورد استقبال اهالی تنور واقع شد و من در موردش دست به قلم شدم.
رنگ و مدل موی انسانها بیانگوی سیر تاریخی_ژنومی آنان است. این عضو جذاب بدن انسان بسیار متنوع و خیره کننده است و جزء اساسی در استایلهای مختلف بشمار میآید. نژاد موی انسانی به سه دستهی زیر تقسیم میشود:
۱. آسیایی که صاف و تیره است
۲. آفریقایی که مجعد و تیره است
۳. قفقازی که مواج و رنگارنگ است
ایرانیان سکاندار شمارهی ۳ هستند هرچند جزء متنوعترین گونههای بشری از حیث نژاد مو بشمار میآیند. طیف رنگی سفید تا سیاه و مدل مجعد متراکم تا صاف کم پشت در ایران دیده میشود اما نوع غالب مواج و رنگارنگ است.
فولیکولهای خالی تا سرشار از رنگدانه تنوع طیف رنگی در موها را ایجاد میکنند. در ایران طیف سیاه تا قهوهای نسبت به طیف قرمز تا طلایی از لحاظ کمیت دارای غلبه است. هر چند موهایی به رنگ سفید و سبز نیز بطور نادر وجود دارند. استحمام و بطور کلی تماس مو با مواد و آب آهکی فولیکولها را در دراز مدت از رنگدانه خالی میکند و رنگ مو روشن میشود.
تراکم کم تا زیاد پیازهای مو، تنوع مدلی در موها ایجاد میکنند. در ایران انواع مدلهای مواج نسبت به صاف و مجعد از لحاظ کمیتم دارای غلبه است هر چند موهایی با مدل مجعد متراکم نیز بطور نادر وجود دارند. قرار گرفتن مداوم پوست سر در معرض نور خورشید تعداد پیازهای مو را زیاد میکند و به رشد آن سرعت میبخشد و مدل مو را متراکم و مواج میکند.
درست است که همه نوع مدل و رنگ مو بدون محدودیت در تمام جغرافیای ایران یافت میشود اما مدل موی مجعد متراکم و تیره رنگ فقط در نواحی جنوبی ایران دیده میشود.
موهای تیره و صاف جدیدترین نوع مدل مو در سیر تاریخی_ژنومی بشرند و موهای مجعد و روشن قدیمیترینند. بعبارت بهتر در دنیای موها نوع اول جدید و نوع دوم اصیل ست. علت نیز شرایط اقلیمی و تغییرات آن است.
موهای دو یا چند رنگ نوعی طیف رنگی نادر است که در نواحی مرکز جنوبی ایران مشاهده میشوند و علتش عدم تقارن در رنگدانهها و بینظمی در فولیکولها ست. این مهم ناشی از تنوع آب و هوایی در این منطقه است. این خاصیت سبب میشود موها در تماس با نور روشن دیده شوند و طیفی از بلوطی تا طلایی نمودار گردد و در تاریکی و عدم تماس با نور موها تیره دیده شوند و طیفی از بلوطی تا مشکی پدید آید. مردمان بومی این منطقه این نوع مو را بور مینامند. زنان مو بور در فرهنگ ایران محبوبیت ویژهای دارند. تعداد افراد با این رنگ مو درصدی تک رقمی در جهان دارد.
از دیگر مدلهای مو که در ایران نیز دیده میشود و البته در جهان نادر است موهای چند مدله است. این مدل مو نه کاملاً صاف است و نه همیشه مجعد. این مدل مو را میتوان صرفاً با زیاد یا کم کردن سرعت خشک شدن موها بعد از استحمام، به چندین نوع مانند کرلی، اس اسی، بیگودی و سیم تلفنی درآورد و یا با یک شانه کشی ساده به مدل کم حالت رسید. زنان با این مدل مو تحت عنوان زلف پر پیچ و تاب محبوبت ویژهای در تاریخ ایران دارند. تعداد افراد با این مدل مو نیز درصدی تک رقمی در جهان دارد.
اکنون که دستهبندی جمعیتی ایران را از حیث رنگ و مدل مو دانستید میتوانید به کمک آینه و بازی با نور و آب نوع و نژاد موی خود را تشخیص دهید و تا حدود زیادی سیر تاریخی_ژنومی خود را درک کنید.
🖋به قلم سردبیر و 🐺به پیشنهاد هیرام
